fke kontrol

İnsanları hapishanelik veya hastanelik eden olaylara baktığımızda genelde saniyelik olaylardır. İnsan kontroln kaybediyor ve ne yapacağını şaşırıyor. Kontrolsz olduğumuz an, kontrolmz nefis ele alır. nk kainatta boşluk olmaz. Mutlaka herşeyin yeri doldurulur. Kontrol kaybettiğimiz an bilinaltımızdaki bilgiler devreye girer ve genel olarak menfi şekilde yansır. O an insanları kırarız, daha sonra pişman olacağımız szler syleriz. Hatta kendimizi tanımaz hale geliriz, nk o an zaten biz biz değiliz. O anki kişilik ve davranışımızı kendimiz olarak kabul etmememiz gerekir. Kabullenirsek srekli o şekilde davranmaya başlarız, hatta kontroll olduğumuz anlarda dahi.

Filozof Sokrat ve eşi Xanthipe arasında geen hikaye meşhurdur. Rivayetlere gre Xanthipe ok huysuzdur. Bir gn insanların gz nnde Sokrata bağırır, ondan tepki grmeyince zerine su kovasını dker. Bunun zerine Sokrat sadece Bu kadar gk grltsnden sonra, bu yağmuru bekliyordum. der. Eğer Sokrat sakin ve sukunet iinde davranmasaydı daha byk kavgalar oluşabilirdi. Biri fkeliyken, diğerinin zerine gitmek yerine susması kavgayı hafifletir ve hatta bitirebilir.

Aynı şekilde fkeli birine kavga esnasında Sakin ol veya Bağırma demek ters tepki yapar. Kişi daha ok bağırmaya hatta Ben bağırmıyorum, ben zaten sakinim der. Maniplasyon tekniklerinde bu sıka uygulanır, sinirlenmesi istenilen kişiye Sakin ol denilir ve genelde buna muhatap olan ve hedef olarak seilen kişi sakinleşmez, aksine tam da istenildiği gibi sinirlenir.

fke ve sinir halinde Peygamberimizin tavsiyelerini hatırlamak gerekir: fkelendiğinde abdest al. nk fke şeytandandır, şeytan ise ateşden yaratılmıştır. Ateşi ise ancak su sndrr bu yzden fkelendiğinizde abdest alın. Su insanı rahatlatır, ferahlatır. Tekrar kontrol eline almasına ve sakin olmasına vesile olur.

Peygamber Efendimiz fke ve kavga anında sakinleşmek iin başka farklı metotlar da nerir: Her trl fke ve ağız kavgasının ilacı iki rekat namazdır., fkelendiğin zaman sus, ses ıkarma, yine fkelenirsen ikinci defa sus., Biriniz ayakta iken fkelenirse otursun. fkesi geerse ne l, gemezse yatsın., Kişi fkelendiğinde Allaha sığınıyorum derse, fkesi gider., fkelenen kimse toprağa yapışsın., fkeli anda nefsine hakim olan dnyada da efendidir, ahirette de efendidir., fke anında durmasını bileniniz en kahramanınızdır. ve dua eder: Ey Neb Muhammedin Rabbi olan Allahım gnahlarımı bağışla ve kalbimin fkesini gider!

Hz. Muhammed (sav) bir gn: Siz aranızda kimi pehlivan addedersiniz? diye sordu. Ashab: Erkeklerin yenmeye muvaffak olamadığı kimseyi! dediler. Rasulullah: Hayır, dedi, gerek pehlivan fkelendiği zaman nefsine hakim olabilen kimsedir.

Başka bir hadis de ise Peygamberimizin zldğnde namaz kıldığı belirtilir. Aynı şekilde Biriniz kızdığı zaman, susun! der. Bu da bizim iin bir sakinleşme metodu olabilir.

Peygamberimizin bu tavsiyeleri fkeyi ve kavgayı yatıştırmak iin en verimli metotlar. Sakinleşmek iin zellikle su ile temas edilmesi (abdest), dnyevi irtibatın kesilmesi (namaz) ve fkeyle konuşulmaması (susmak) ve hareket edilmemesi (oturmak, yatmak) insanı rahatlatır. oğu zaman karşı tarafı da vicdana getirir. Zaten fkeyle zm retmek mmkn değildir.

Tabi fke anında bunları hatırlamak ok zor olacaktır, nk kontrol elden ıkıyor, insan kendinden geiyor ve işin iine nefret, gurur veya inat girebilir. Bu nedenle bu hakikatları daha nceden iselleştirmek gerekir.


Cemil Şahinz

ztrk, Kasim 2017