Avrupada İslami Manevi Bakım projeleri (Seelsorge)

Avrupada ve zellikle Almanyada ihtiyaların ve yaşam şartlarının değişimi sebebiyle mslmanlara ynelik Manevi Bakım (almanca Seelsorge; ingilizce Spiritual Care) projeleri inşa edilmeye alışılıyor. Hristiyan Manevi Bakım personelleri mslmanlarla karşılaştıkları zaman farklı sıkıntılar ekebiliyorlar. Dil konusu bazen sıkıntı olabildiği gibi, asıl sıkıntı kltr ve din anlayışında yatıyor. Karşıdakinin kltr sistemi ve inanları bilinmediği zaman Manevi Bakım hizmeti vermek de imkansızlaşıyor.

Bu sebeplerden dolayı genelde Hristiyan kurumlar tarafından mslman cemaatlere ynelik İslami Manevi Bakım hizmetleriyle ilgili başvurular geliyor. Fakat mslman toplumlarda kurumsallaşmış ve profesyonelleşmiş Manevi Bakım hizmeti sunulmadığı iin, yaklaşık 10 senedir Avrupa lkelerinde farklı projeler ile İslami kurumlarla beraber mslman Manevi Bakım uzmanları yetiştirilmeye alışılıyor.

Bu bağlamda almanca olarak hazırladığımız “İslamda Manevi Bakım. Almanyada İslami Manevi Bakım“ (almanca kitap olarak “Seelsorge im Islam – Theorie und Praxis in Deutschland“) doktora tezinde Almanyada 119 İslami Manevi Bakım projesini inceleme imkanı bulduk. Konuyla ilgili ilk empirik araştırma olan tezimizde hastane, acil yardım hizmetleri, hapishane, telefon hizmeti, yaşlılara ynelik hizmetler, mlteci hizmetleri, cami, psikiyatri, internet alanlarında ve alman ordusunda İslami Manevi Bakım projelerini araştırdık. Hem mslman Manevi Bakım personellerini yetiştiren ve eğitenlerle hem de bu hizmeti bizzat sunanlarla syleşiler gerekleştirdik. Eğitim mfredatları da karşılaştırıldı. Ardından Danimarka, İngiltere, Fransa, İtalya, Kanada, Hollanda, Avusturya, İsvire, Trkiye ve ABDde İslami Manevi Bakım projeleri tez iin incelemeye alındı ve karşılaştırıldı. Tezin teorik ve teolojik altyapısı iin Kuran ve Hadislerde İslami Manevi Bakım temelleri ortaya koyuldu, mslman toplumlarda kltrel yapı ve tarihsel gelişme analiz edildi ve ayriyeten Hristiyan Manevi Bakımın tarihesi ve kavramsal ve teolojik yapısı ele alındı. Tezin ana hedefi ise İslami Manevi Bakım iin bir sosyolojik ve teolojik taslak sunmak idi.

İslamın temel kaynaklarının araştırıldığında İslamda kavram olarak Manevi Bakımın olmadığını, fakat ierik olarak elbette bu hizmetin ciddi bir şekilde avam tarafından gerekleştirildiğini tarihsel olarak tespit etmek mmkn. zellikle Peygamber Efendimizin snnetinde birok manada Manevi Bakım hizmeti mevcut. Hristiyanlıkta bu hizmet kurumsallaşmış ise de İslam dininde – ayrıca Yahudilikde de – kurumsallaşma ve profesyonelleşme gerekleşmemiş.

Analiz edilen lkelerde İslami Manevi Bakım projeleri zellikle hastane, hapishane ve acil durum hizmetlerinde adapte ediliyor. En ok bu alanlarda ihtiya duyuluyor. Diğer alanlarda ise ok az sayıda hizmet sunuluyor.

Tm bu araştırmaların sonucu olarak İslami Manevi Bakımın daha yeni başladığını, yapılanmayı sağlıklı gerekleştirebilmek iin profesyonelleşme ve kurumsallaşma iin ierik ve kalite standardları belirlenmesi gerektiği ortaya ıktı. zellikle mslmanların oğunluklu olarak yaşamadığı lkelerde İslami Manevi Bakımın kimin sunacağı (rneğin hangi kuruluşun) ve finansal kaynak nereden elde edileceği henz cevaplanmamış hayati sorular arasında.

Profesyonelleşmeye giden yolda, mutlaka İslami Manevi Bakımın ne olduğu tartışılmalı ve kriterler belirlenmeli. nk araştırdığımız projelerde bazen temelden farklar tespit ettik. Bazı projelerde Manevi Bakım uzmanları aylarca bir eğitimden geerken, başka projelerde ok kısaltılmış veya hi bir eğitim vermeden Manevi Bakım ile ilgili kişiler grevlendiriliyor. Yine bazı projelerde Manevi Bakım iin olmazsa olmaz olan birebir kişisel grşmeler uygulanırken, zellikle hapishanelerdeki Manevi Bakım hizmetlerinde neredeyse hi birebir grşmelerin olmadığı, sadece grup halinde grşmelerin yapıldığı tezimizde ortaya ıktı. Profesyonelleşmeyi engelleyen bir başka sorun ise Manevi Bakım hizmetini sunan uzmanların bunu gnll olarak, yani cret almadan asıl iş saatlerine ek olarak yapmaları. Bu ise sunulması gereken hizmeti olduka sınırlıyor.

Elbette var olan problemlerin bir oğu finansal kaynaklı, dolayısıyla finans kaynağı zlmeden, profesyonelleşme ve kurumsallaşma yolunda ciddi adımlar atmak zor olacaktır. Byle bir hedefe ulaşabilmek iin Avrupadaki mevcut İslami atı dernekleri yapısal olarak msait olsa da, uzmanlık ve personel aısından tek başına kaldırabilecekleri ve gerekleştirebilecekleri bir konu değil. Bu bağlamda zm olarak, Avrupada ok yaygın olan Sosyal Yardım Kuruluşları sistemine uygun olan bir Mslman Sosyal Yardım Kuruluşunun kurulmasu daha uygun grnyor. Hristiyan kiliselerinin de byle kurumları olduğu, ve bu kurumlarda alışan elemanlarının neredeyse hepsinin maaşlarının vergilerle dendiğini dşnrsek, finans sorusu da belki bir nebze zlmş olabilir.


Dr. Cemil Şahinz, ztrk, Subat 2019
Risale Haber, 08.02.2019
https://www.risalehaber.com/avrupada...ge-20815yy.htm