Organ Nakli, Kan bağışı, İlik bağışı ile hayat kurtarmak


Dinimize gre hayat byk bir nimettir. Dolayısıyla hayatı korumak, hatta hayat kurtarmak da, en byk iyilikler arasında geer. Kuran-ı Kerimde bu hakikat şu şekilde ifade edilir: „Kim bir kimseyi ldrrse btn insanları ldrmş gibi olur. Kim de bir can kurtarırsa btn insanların hayatını kurtarmış gibi olur“ (Kuran, 5:32).

Hayatı nplanda tutan dinimiz, yasaklar sz konusu olduğunda da „nce hayat“ prensibini izler. rneğin domuz eti kesin olarak yasaklanmasına rağmen, domuzun yasaklandığı aynı ayette „Ama biri zorda kalırsa, haksızlığa sapmadıka, sınırı aşmadıka kendisine gnah yoktur“ (Kuran, 2:173) diye geer. Halbuki bir insanın lde a kalma ve nnden bir domuzun geme ihtimali olduka dşktr, neredeyse sıfırdır. Dolayısıyla Kuranın burada vermek istediği mesaj, zor durumlarda bazı kurallar geerli değildir. Hastalıkta orucun geerli olmadığı gibi, belli gnlerde bayanların namaz kılma gereği olmadığı gibi veya alternatifi olmayan ilalarda alkol ieriğine bakılmadığı gibi. Fetvayı Hindiyye de bu husus dile getirilir: „Szne inanılır bir doktor, hastanın ancak şarap imekle tedavi olacağını, başka yolla tedavinin mmkn olmayacağını sylerse, gerekten bu ihtimal de mevcutsa, limlerin ekserisi bu tedavinin yapılabileceğini bildirmişlerdir.“

Tm bunları dikkate aldığımızda hayatın nemi ortaya ıkıyor. Hayat, korunması gereken bir nimettir. Ayetlerde bu hakikat „Kendi nefislerinizi ldrmeyin.“ (Kuran, 4:29) ve „Kendi ellerinizle kendinizi tehlikeye atmayın“ (Kuran, 2:195) diye ifade ediliyor.

İslam alimlerinin ekserisi bu bilin ile, organ nakli, kan bağışı, ilik bağışı gibi konulara cevaz vermişler. Konuyla ilgili de 6 şart aranmıştır: 1. Zaruretin bulunması. 2. Vericinin izin ve rızsının bulunması. 3. Organın alınmasının, vericinin hayatını ve sağlığını bozmayacak olması ve bu durumun tıbb raporla belgelendirilmesi, 4. Konunun uzmanlarında operasyon ve tedavinin başarılı olacağına dair gl bir kanaat oluşmuş bulunması, 5. Yeterli tıbb ve teknik şartların bulunması, 6. Organ vermenin cret veya belli bir menfaat karşılığı olmaması.

Etrafımızda, sosyal evremizde organ nakline, kan bağışına, ilik nakline ihtiyacı olan insanları maalesef fark edemiyoruz. „Ateş dştğ yeri yakar“ misali, başımıza geldiği zaman bu gibi konuların ne kadar nem arz ettiğini fark ediyoruz. Bu gibi alışmaları nceden yapabilsek, toplumda belli bir hassasiyet oluşturabilsek, belki yzlerce insanın hayatı kurtarılmış olacak.


Dr. Cemil Şahinz
ztrk, Nisan 2019