YEDNC HCCET- MANYE



(OTUZ NC MEKTUB'UN ON YEDNC PENCERES)


اِنّ&# 1614; فِى السّ&# 1614;مَوَ& amp;#1575;تِ وَاْ&# 1604;اَرْ& amp;#1590;ِ َلاَ&# 1610;َاتٍ لِلْ&# 1605;ُؤْم& amp;#1616;نِي&#1 606;َ



Zeminin yzn yaz zamannda tema edip gryoruz ki: cad- eyada mevveiyeti iktiza eden ve intizamszla sebep olan nihayetsiz sehavet ve bir cd-u mutlak gayet derecede bir insicam ve intizam iinde grnyor. te zemin yzn tezyin eden btn nebatat gr!



Hem mizanszl ve kabal iktiza eden cad- eyadaki sr'ati mutlaka dahi kemal-i mevzuniyet iinde grnyor. te zemin yzn sslendiren btn meyvelere bak!



Hem ehemmiyetsizlii, belki irkinlii iktiza eden kesret-i mutlaka dahi, keml-i hsn- san'at iinde grnyor. te yeryzn yaldzlayan btn ieklere bak!



Hem san'atszl, basitlii iktiza eden cad- eyadaki shulet-i mutlaka dahi, nihayetsiz derecede san'atkrlk ve meharet ve ihtimamkrlk iinde grnyor. te yeryzndeki aa ve nebatat cihazatnn sandukalar ve programlar ve tarihe-i hayatlarnn kutucuklar hkmnde olan btn tohumlara, ekirdeklere dikkatle bak!



Hem ihtilf ve ayrl iktiza eden uzaklk ve bu'd-u mutlak dahi bir ittifak- mutlak iinde grnyor. te btn aktr- zeminde zer'edilen her nevi' hububata bak!



Hem karmay ve bulamay iktiza eden keml-i ihtilt, bilkis keml-i imtiyaz ve tefrik iinde grnyor. te btn yer altna kark atlan ve madde itibariyle birbirine benziyen tohumlarn snbl vaktinde kemal-i imtiyazlar ve aalara giren muhtelif maddelerin yaprak, iek ve meyvelere keml-i imtiyaz ile tefrikleri ve mideye giren kark gdalarn muhtelif za ve hceyrta gre keml-i imtiyazla ayrlmalarna bak, keml-i hikmet iinde keml-i kudreti gr!



Hem ehemmiyetsizlii, kymetsizlii iktiza eden gayet derecede mebzuliyet ve nihayet derecede ucuzluk dahi, yeryznde masnuata, san'ata nihayet derecede kymettar ve pahal bir keyfiyette grnyor. te o had-





(Sh:As.173)



siz acaib-i san'at iinde yeryznn rahmn sofrasnda yalnz kudretin ekerlemeleri olan dutlarn nevilerine bak! Kemal-i rahmeti, kemal-i san'at iinde gr!



te btn ry-i zeminde gayet kymettarlk ile beraber hadsiz ucuzluk; ve hadsiz ucuzluk iinde hadsiz ihtilt ve karklk ile beraber hadsiz imtiyaz ve tefrik; ve hadsiz imtiyaz ve tefrik iinde gayet uzaklk ile beraber son derece muvafakat ve benzeyi, ve son derece benzemek iinde gayet derecede suhulet ve kolaylk ile beraber gayet derecede ihtimamkrane yapl; ve gayet derecede gzel yapl ierisinde sr'at-i mutlaka, ve abuklukla beraber gayet derecede mevzun ve mizanl ve israfszlk; ve gayet derecede israfszlk iinde son derece okluk ve kesret ile beraber son derecede hsn- san'at; ve son derece hsn- san'at iinde nihayet derecede sehavet ile beraber intizam- mutlak..elbette gndz ; k Gnei gsterdii gibi; bir Kadr-i Zlcell'in, bir Hakm-i Zlkeml'in, bir Rahm-i Zlceml'in vcub-u vcuduna ve kemal-i kudretine ve ceml-i Rubbiyyetine ve Vahdniyyetine ve Ehadiyyetine ehadet ederler. لَهُ اْلا&# 1614;سْمَ& amp;#1570;ءُ اْلح&# 1615;سْنَ& amp;#1609; srrn gsterirler.



imdi ey bire chil, gafil, muannid, muattl! Bu hakikat- uzmy ne ile tefsir edebilirsin? Bu nihayet derecede mu'cize ve hrika keyfiyyeti ne ile izah edebilirsin? Bu hadsiz derecede acib u san'atlar neye isnad edebilirsin? Bu yeryz derecesinde geni bu pencereye hangi perde-i gafleti atp kapatabilirsin? Senin tesadfn nerede, tabiat dediin ve gvendiin uursuz yoldan ve dallette istinadghn ve arkadan nerede? Bu ilere tesadfn karmas yz derece muhal deil mi? Ve u hrika ilerin binden birinin tabiata havalesi, bin derece muhal olmuyor mu?



Yoksa cmid, ciz tabiatn herbir ey'in iinde o eyden yaplan, eya adedince mnevi makine ve matbaalar m var?



* * *